'Ik ben kapot. Helemaal bekaf.' (Tegen het meisje van de filmmaatschappij:) 'Dit is echt het laatste wat ik doe. Ik kán niet meer.' (Tegen mij:) 'Nou? ik wens je veel succes met dit wrak.'

Is het lastig om over Ik omhels je met duizend armen te moeten praten terwijl dat project voor jou al maanden geleden is afgerond?
Tot op zekere hoogte… Op een gegeven moment ben ik er wel over uitgeluld. Promotie is tegenwoordig ongeveer de helft van je werk, maar als iets goed is, gaat het toch vanzelf? Ik ben hier niet voor opgeleid. Dit is niet mijn werk. Als ik zo druk ben als nu, lig ik liever op mijn bed dan dat ik zo'n film publicitair moet dragen.

Zijn er momenten dat je je werk echt niet leuk vindt?
Ja.

Is dat nu?
Ehm? Ik had gisteren de première van Driekoningenavond, dus de grootste druk is er vanaf. Maar ik zit daar nu wel tegenaan, ja.

Hoe uit zich dat?
Ik merk om me heen dat dingen gaan verbrokkelen en dat ik geen grip meer heb? Mijn leven is mijn werk geworden. Andere belangrijke dingen schieten er gewoon bij in waardoor je een soort hardheid krijgt, een andere realiteit of zo. Het is heel lekker om te vluchten door te blijven werken, maar ik dacht: het wordt nu tijd om dat eens aan te pakken. Als Driekoningenavond klaar is, ga ik een halfjaar niets doen.

Waarop ben je de grip kwijtgeraakt?
Op het dagelijks leven. Om gewoon mijn leven te rooien als er niets meer mocht zijn. Als het succes wegvalt.

Je ben niet in staat je eigen leven te leiden?
Daar heb ik te weinig tijd in geïnvesteerd, ja. Dat vind ik eng.

Heb je dingen kapot gemaakt door zo hard te werken?
Ik probeer dat vooralsnog te vermijden door dat halve jaar vrij te nemen. Maar ik merk wel dat mijn vrienden ook af en toe zeggen: jezus, Carice, je bent zó ver weg. Dat is lastig. Ook in de liefde… Het voelt soms of je verplicht bent aan je eigen talent om door te gaan, ondanks jezelf. Dat ik daar trouw aan moet zijn. Dat is iets heel raars.

Jij vindt: omdat ik dit kan, moet ik het doen?
Ik voel dat niet zo heel bewust. Maar er zit een hele grote drang in dat ik dat moet doen.

Is het ook kiezen voor veiligheid? Is het niet heel lekker om steeds iets te doen te hebben?
En tegelijkertijd doodeng om straks zes maanden vrij te zijn. Ik hoef nu nergens over na te denken, omdat ik toch de hele tijd bezig ben. Mijn leven in het theater is duidelijker dan in het echt. Het is voor mij de grootste kick om iets te spelen en te voelen dat ik degene die achterin de zaal zit mee kan nemen in dat personage en dat gevoel. Dat troost mij. Als acteur, maar ook als mens.

Eigenlijk een heel egocentrisch motief.
Absoluut. Terwijl ik op een avond ook heel erg kan denken: dit is mijn cadeau voor het publiek. Ik heb jullie echt iets te geven, dus vergeet je shit en leef een half uur met mij mee.

Ben je tevreden over Driekoningenavond?
Ik ben wel tevreden dat ik het weer gered heb of zo. Elke keer denk je dat het helemaal niets wordt. Je moet steeds opnieuw beginnen met dezelfde onzekerheid. Ik dacht: het wordt vast weer de grond ingeschreven. Dat heb ik bij alles, het hoort er gewoon bij. Maar voor mij persoonlijk waren de kritieken heel goed.

Er was ook kritiek.
Veel recensenten zetten vraagtekens bij de setting, een kantoortuin. Daar kan ik me wel iets bij voorstellen. Het leidt toch een beetje af van het verhaal omdat het niet helemaal natuurlijk voelt. Het publiek komt voor Shakespeare, niet voor het decor. Het hele kantoorgebeuren had misschien wat fragmentarischer gekund.

Haal je zelf voldoening uit dit stuk?
Ja, het is heel lekker dat ik op sommige momenten het publiek kan bespelen. Mijn personage snapt iets niet, en dan hóór je het publiek meedenken. Als acteur dwing ik het publiek de schakels te zien die ik maak. In het theater heb ik gewoon meer macht, meer kracht. Dat is dan ook leuker om te doen. Het is heel manipulatief.

Laat jij je erg sturen door regisseurs?
Nee, want ik heb eigenlijk toch wel een beetje het idee dat ik het allemaal zelf doe. Met alle respect voor de regisseurs, want als het niet goed is, zeggen ze het ook wel.

Maar wat jij zelf doet is meestal goed genoeg voor de regisseur?
De een heeft er iets meer op aan te merken dan de ander. De een zal me iets strakker houden dan de ander. Willem (van de Sande Bakhuyzen, Ik omhels je met duizend armen, red.) hield me vrij strak en om met Paul Verhoeven te werken? Dat was gewoon een droom.

Klopte het beeld dat je van Verhoeven had met de werkelijkheid?
Ik was van tevoren wel bang dat ie me heel erg door de mangel zou halen en dat ik elke avond huilend thuis zou komen. Maar hij is absoluut geen draak of een monster of wat dan ook. Het was erg vertrouwd. Als ik wel eens schreeuwend op de set kwam, of boos of ongelukkig, dan moest hij alleen maar lachen. Dan zei hij: 'Há, mevrouwtje Pollewop, zijn we chagrijnig?' En dan was het over. Die man heeft echt mijn hart gestolen.

Wat leer je van zo'n ervaren iemand?
Het belangrijkste wat ik heb geleerd, is dat je soms minder hoeft te doen voor meer effect. Dat heeft niet eens met spelen te maken. Je moet je afvragen waarom je personage iets zegt, en dan legt hij uit dat gevoelens ook al verteld worden door bepaalde shots.

Werkt hij anders dan Nederlandse regisseurs?
Hij draait heel veel instellingen. Alles uit allerlei hoeken. Op een gegeven moment denk je: nou heb ik die scène toch wel gehad, maar hij wil de mogelijkheid hebben om het vanuit verschillende hoeken te laten zien. Het is geen trage filmmaker.

Met wat voor soort regisseur werk je het liefst?
Dat verschilt. Martin Koolhoven en ik kennen elkaar al zo lang dat we aan een half woord genoeg hebben. Dat was bij Willem van de Sande Bakhuyzen ook wel zo, alleen? Willem stuurde me iets meer. Ik weet niet wat beter is.

Hoe was het om met hem te werken aan Ik omhels je met duizend armen?
Erg leuk. Maar die periode was gewoon heel zwaar. Hij had zo veel energie. Ik heb er weinig van gemerkt dat ie? doodging, eigenlijk. Maar het was geen onbespreekbaar onderwerp. Het ging er niet de hele dag over, maar als ik iets wilde vragen, dan stond hij daar wel voor open.

De film volgt onder meer het sterfproces van een terminale vrouw. Denk je dat Van de Sande Bakhuyzen op een bepaalde manier zijn eigen dood aan het verfilmen was?
Dat zeg je omdat je weet dat hij doodging. Maar hij had al ja tegen deze film gezegd voordat hij ziek werd. Maar we dachten daar soms wel aan als we aan het spelen waren. Op sommige momenten schiet het bij iedereen op de set door het hoofd. Maar goed, je bent een film aan het maken, dus je gaat niet aan Willem vragen: hé, gaat dit nou over jou? Het was er ook niet de plek voor. We waren op dat moment heel erg bezig met dat verhaal.

En nu je het terugziet?
Ja? Het heeft een andere lading gekregen omdat hij overleden is. Maar ik zie het nog steeds wel in het verband van die film, van het verhaal.

Wat vond je zelf van de film?
Voor mij is het moeilijk om objectief te oordelen omdat hij helemaal doordrenkt is van Willem. En dat ik er zelf inzit, maakt het ook lastig. Het verhaal spreekt me wel aan. Het gaat over jonge mensen die carrière maken en de kans hebben om iets te bereiken. Hoe sterk ben je dan om te kiezen voor thuis? Dat is in deze tijd sowieso heel moeilijk volgens mij.

Eigenlijk dezelfde problemen waar jij mee kampt.
Ja, dat je denkt: ben ik nou aan het werk of ben ik aan het vluchten voor mijn eigen leven? Ik denk dat veel mensen van mijn leeftijd daarmee te maken hebben. Tot je dertigste ben je je plek in de wereld aan het zoeken. Je moet alles plaatsen: je werk, je leven, jezelf. En na je dertigste gaat het gewoon naar binnen.

Is dat beangstigend voor je?
Ik ben bang dat alles wat ik op het tweede plan heb gezet, terugkomt. Dingen uit mijn verleden, relaties die overgaan. Ik kachel maar door. Ik heb nooit de tijd genomen om dingen te verwerken, en nu merk ik dat het eruit komt. Dat ik denk: mag ik niet even lekker een week in mijn bed liggen huilen? Maar dat gaat niet. Ik moet spelen, op de foto, interviews doen. Ik loop de hele tijd op mijn tenen.

Wat stel je je voor van je vrije halfjaar?
Een beetje schrijven, uit eten, familie opzoeken. Mijn oma zien.

Ben je bang dat je hoofd straks op hol slaat?
Er zal wel een hoop uitkomen. Veel viezigheid en onverwerkt gedoe. Maar ik moet het nu doen voordat ik ineens doorkachel tot mijn veertigste, en dan denk: o, maar ik had eigenlijk ook wel kinderen gewild en hoe moet ik eigenlijk koken?

Ik omhels je met duizend armen draait nu in de bioscoop. Driekoningenavond van de Theatercompagnie toert tot 15/4 door Nederland. De releasedatum van Zwartboek is nog onbekend, maar staat gepland voor 'medio 2006'.