Het grote aantal 'verdachte pakkketjes' dat sinds 11 maart, de dag van het drama in Spanje, wordt gemeld op Nederlandse stations verraadt de angst voor een aanslag. Bureau Interview/NSS concludeerde onlangs dat 60 procent van de Nederlanders zich bedreigd voelt door moslimfundamentalisme. Is deze angst terecht of maken we ons zorgen om niets? Sums studentenpanel beslist. Het panel bestaat uit Sjoerd van de Vijver, vierdejaars wereldgodsdiensten in Leiden, met als specialisatie christendom en islam, Karin Bruinenberg, vierdejaars rechten in Groningen en lid van Dwars, de jongerenfractie van Groen Links, Thomas van Zuijlen, vierdejaars politicologie in Nijmegen en Paul Laane, vijfdejaars Civiele Techniek in Delft en voorzitter van de liberale jongerenpartij JOVD.

Er bestaat helemaal niet zoiets als een terroristische bedreiging in Nederland. De kans dat je onder een tram loopt is groter.

Paul: 'Dat is totaal iets anders. Een tram vormt geen bedreiging, want je weet wanneer die eraan komt. Ik dacht altijd dat de terroristische dreiging op de Verenigde Staten gericht was, omdat die als het gezicht van de Westerse wereld worden bestempeld. Maar zeker na de aanslagen in Madrid denk ik dat er in heel Europa sprake is van dreiging.'

Thomas: 'Ik ben geen voorstander van stellingen als "het enige terrorisme in Nederland bestaat uit bejaarden die voordringen bij de bakker", maar ik denk niet dat we ons serieus zorgen hoeven maken. Enige waakzaamheid is wel geboden.'

Paul: 'Ik verwacht ook niet dat er dit jaar een aanslag zal komen, maar er ís wel een dreiging.'

Karin: 'Ik vind dat een beetje overdreven. Je moet het in perspectief zien; er zijn jaarlijks in de wereld achttien miljoen hongerdoden, vijf miljoen aidsdoden en bij de aanslagen in New York kwamen bijna vijfduizend mensen om. Het was een verschrikkelijke aanslag maar het blijft iets heel kleins.'

Paul: 'Maar de angst voor een aanslag is veel groter. Het is net als met radioactiviteit; daarvoor zijn mensen veel banger dan voor het verkeer, terwijl dat laatste veel meer slachtoffers maakt.'

Karin: 'Nou, dat is dan heel dom van die mensen.'

Paul: 'Dat is heel dom, maar behalve naar rede, luisteren mensen ook naar hun gevoel.'

Thomas: 'Ik denk dat er wel sprake is van een dreiging, maar die is niet groter dan voorheen. De afgelopen weken zijn er tientallen verdachte pakketjes gevónden, maar het is niet alsof die pakketjes er daarvoor niet waren.'

Sjoerd: 'Vroeger schopte je gewoon tegen zo'n tas om te kijken wat er in zat en nu is dat anders omdat iedereen gevraagd wordt uit te kijken naar verdachte pakketjes. Die mensen worden zo beïnvloed dat ze meteen denken dat er een bom in een willekeurige tas zit, of ze zien een groepje moslims en denken: ha, terroristen.'

Karin: 'Als je van iedere tas of koffer die je ziet, melding gaat maken, dan voel je die dreiging op een gegeven moment wel, ja.'

Thomas: 'Het gaat zo: Ik fietste in Nijmegen naar de universiteit en kon op een gegeven moment niet verder, binnen een straal van driehonderd meter werd alles afgezet vanwege een verdacht pakketje. Mensen uit hun huis, alles. Spreek ik een paar dagen later een medestudente, zegt ze: 'Dat verdachte pakketje was van mij. Ik wilde mijn oude spullen nu eens niet naar de kringloopwinkel brengen.' Had ze 's nachts een koffer met spullen met de tekst: gefeliciteerd met het vinden van deze koffer, doe er maar iets leuks mee, op een plein gezet.'

Terrorisme wordt pas een probleem voor mij als ik door een aanslag iemand verlies of zelf slachtoffer word.

Sjoerd: 'Ik heb zelf een filmpje in mijn geheugen gegrift staan waarin Bin Laden zegt dat Nederland een heel goed land is omdat hier steeds meer mensen moslim worden. Niet echt een broedplaats voor nieuw terroristisch geweld dus.'

Karin: 'Ik vind het ongelooflijk egocentrisch om het pas als een probleem te zien zodra je zelf getroffen wordt. Het gaat niet alleen om jezelf en je eigen kleine clubje. Ik denk dat het een mondiaal probleem is, of het nu dichtbij of ver weg gebeurt, het blijft even erg.'

Thomas: 'Niemand zal beweren dat het nog hetzelfde is als het huis van zijn ouders opgeblazen wordt.'

Paul: 'Ik denk dat het veel meer gaat spelen op het moment dat er een aanslag in Nederland plaatsvindt. Nu is het nog een ver-van-m'n-bed-show, dan niet meer.'

Karin: 'Wordt het voor jou persoonlijk pas een probleem als er een aanslag in Nederland plaatsvindt? Dat vind ik een beetje raar.'

Paul: 'Nee, niet voor mij persoonlijk, nee.'

Sjoerd: 'Ik heb er in ieder geval nog nooit bij stilgestaan dat de trein waar ik instap kan ontploffen, niet serieus tenminste.'

Karin: 'Ik heb er wel veel grappen over gemaakt.'

Thomas: 'Toen ik afgelopen zaterdagavond in de trein van Leiden naar Nijmegen zat bedacht ik me voor het eerst dat het best wel klote zou zijn als op station Utrecht de Bruna zou ontploffen. Maar het heeft mijn leven niet significant veranderd.'

In de oorlog tussen de VS en Vietnam speelden studentenopstanden een grote rol. Waar zijn studenten in de 'oorlog tegen terrorisme?' Komen studenten echt alleen de straat op als hun eigen portemonnee bedreigd wordt?

Thomas: 'In Nijmegen zijn veel kleine demonstraties. Mensen die op donderdagavond met fakkels door de stad lopen en van alles roepen, maar dat is hoogstens vijftig man.'

Paul: 'Studenten zijn nog wel maatschappelijk betrokken maar ze zijn, denk ik, wat luier geworden.'

Sjoerd: 'Ik denk dat studenten ook in hun stemgedrag heel duidelijk maken waar ze voor en tegen zijn. En er zijn tegenwoordig ook meer stille protesten, zoals stille tochten.'

Karin: 'De aanslagen zijn toch niet iets waar je tegen kunt demonstreren? Dat is een beetje raar. Natuurlijk ben je tegen die aanslag, daar kun je toch geen statement tegen maken?'

Thomas: 'Ik verwacht dat studenten de straat op zullen komen voor misstanden maar niet voor voldongen feiten, zoals de aanslagen in New York of Madrid.'

Hoogopgeleiden en dus studenten hebben de morele plicht om de discussie over terrorisme levend te houden

Thomas: 'Nee, ik zie niet in waar die discussie over zou moeten gaan.'

Karin: 'Je bedoelt dat er niet over te discussiëren valt omdat het sowieso iets slechts is. Maar over de maatregelen die je er tegen kunt nemen valt misschien wel te discussiëren.'

Thomas: 'Je kunt het hebben over de invulling van de samenleving. Terrorisme is een symptoom en als je me vraagt of studenten de morele plicht hebben om de discussie daarover levendig te houden zeg ik "nee". Hoe je het beste invulling kunt geven aan je leven en samenleven in de maatschappij, die discussie moet je levendig houden.'

Karin: 'Dan is het natuurlijk wel weer raar dat alleen studenten en hoogopgeleiden die plicht zouden hebben. Dan ga je onderscheid maken naar opleidingsniveau.'

Paul: 'Dat studenten een voortrekkersrol zouden moeten hebben, daar is wel iets voor te zeggen maar dat hoeft niet per se in de vorm van demonstraties.' 

Karin: 'Ik heb een tijdje in Italië gewoond en daar wordt elke week wel een keer door studenten gedemonstreerd en toen ik daar woonde vond ik dat heel erg mooi, maar ze demonstreerden daar op een gegeven moment ook om het demonstreren.'

Paul: 'Dan krijg je dus inflatie van het middel.'

Karin: 'Precies, dan is het niet meer zo indrukwekkend.Misschien gebeurt het niet meer zo veel en is de opkomst vaak lager dan voorheen maar áls het gebeurt heeft het ook meer effect.'