De eerste keer dat ik een gamecontroller ter hand nam, was meteen ook de laatste keer. Wellicht dat het spelen van een racegame (Gran Tourismo, heb ik me toen laten vertellen) een vruchtbare uitwerking zou hebben op mijn dramatische autorijlessen in real life. Dat was een heel domme gedachte. Na drie rondjes, twee in de prak gereden raceauto's, nul punten, nul levens, hield ik het voor gezien. Spel goed opgeborgen, nooit meer aangeraakt. (Dat rijbewijs heb ik overigens nog wel gehaald. Zij het na 110 lessen in een echte auto. Eén botsing, twee keer gezakt. Maar dat terzijde) Langzamerhand krijg ik het idee dat ik in mijn afkeer en desinteresse voor het hele gamegebeuren alleen sta. Mijn ideeën blijken behoorlijk achterhaald. Had ik eerst alleen visioenen van nerdy typetjes en sneue puistenpubertjes die hun zieke geestjes leegspeelden achter een beeldscherm. Blijkt dat ook steeds meer vrouwen hun hand niet omdraaien voor het smeden van slimme allianties, moord en doodslag en buitenaardse wezens neerknallen. Maar natuurlijk met een groot verschil -zoals zo vaak- de digidames zijn niet bleek, sneu en sociaal gehandicapt. Ze zijn snel, tot aan hysterie grenzend agressief en totally hooked! Een heel goede ontwikkeling, meent Nienke (26) studente 3D-Design en volgens eigen zeggen 'compleet hooked' aan gamen. Zeker vier keer per week zit ze achter een van haar drie consoles.

Ook zij wordt nog steeds vreemd aangestaard. Gamers, dat zijn toch van die stille types en vooral: het zijn toch allemaal jongens? Dat soort opmerkingen. Nienke: 'Wat dat betreft word ik wel in een hokje geduwd. Van meisjes verwachten ze het gewoon niet zo snel.' De studente geeft zich echter niet zomaar gewonnen. Weg met die benepen hokjesgeest! Hoogste tijd om de boel eens strak te gaan organiseren dacht ze: 'Ik ben een campagne begonnen onder al mijn vriendinnen. Ik nodig ze binnenkort allemaal uit en dan moeten ze aan eraan geloven.' Wat er dan zo leuk aan is? ' Het gevoel dat je even helemaal weg bent uit deze wereld, je kan voor even een leven leiden wat totaal afwijkt van je werkelijke bestaan. Lekker!'

Hoewel ze het liefst alleen speelt, heeft ze aan haar vriend wel een bondgenoot (of vijand), het is maar hoe je het bekijkt: 'We spelen wel eens samen. Maar dat draait vaak uit op een strijd om de controller of we duwen elkaar weg.'

TREND OF TOEVAL?

Zowel bij Sony als bij Microsoft en Nintendo wordt de pr voor games door louter vrouwen uitgevoerd. Een nieuwe trend? Of toeval? Jojanneke Strijbos, werkzaam als communicatieadviseur ICT voor een pr-adviesbureau, neemt de publiciteit voor Playstation voor haar rekening. Strijbos, zelf fervent gamer, heeft niet het idee dat er echt sprake is van een trend. 'Daar zou ik eigenlijk niks over durven te beweren. Ik kan alleen voor mezelf spreken, ik ben geïnteresseerd in communicatie en pr. De interesse in gamen was er al langer en die is nu vanzelfsprekend nog groter. Zelf speelt Jojanneke in toptijden (zoals vakanties) rond de twintig, vierentwintig uur per week. 'Mijn gamegedrag verschilt nogal. Doordeweeks ben ik er toch ook nog wel drie uur per dag mee bezig. Zeker als ik een nieuw spel heb, dan blijf ik aan de gang.'

Ook Susan de Wette, werkzaam als pr-adviseur voor X-Box gelooft niet dat er per se gezocht wordt naar vrouwen voor deze functies. 'Ik denk dat het echt toeval is dat vrouwen juist op deze posten terechtkomen. Ik zou echt niet weten waar dat aan ligt, maar een trend is het denk ik niet hoor.' Ook De Wette is een zeer fanatieke speler, 'het is soms echt bedroevend, dan zit ik tot diep in de nacht achter de controller' in tegenstelling tot de meeste vrouwen uit haar directe omgeving. 'Ik heb weinig vriendinnen die gamen, ze vinden er gewoon niks aan.

Ja, de eerste vijf minuten, en dan hebben ze het al weer gezien.' Ook Nienke herkent dat: 'Het willen winnen, een doel nastreven, dat hebben ze niet zo sterk.' Waar ligt dat aan? Vaak wordt verondersteld dat mannen nog steeds meer geduld hebben om een game aan te leren. Vrouwen zouden in het algemeen kiezen voor games die eenvoudiger zijn en waar ze heel snel behendigheid in krijgen. Ook zouden meiden de controllers te ingewikkeld vinden. 'Onzin', zegt Jojanneke, 'kom op zeg, vrouwen kunnen net zo goed een controller bedienen. Uiteindelijk gaat het om maximaal vier knoppen. Ik geloof dat dat echt wel moet lukken.' Uit onderzoeken blijkt dat het verschil in houding ten opzichte van computers in het algemeen en gamen in het bijzonder, ingebed zijn in -hoe verrassend! – traditionele verwachtingen rollenpatronen. Computers, en als afgeleide daarvan, het spelen van games wordt vooral getypeert als een typisch 'mannelijke' activiteit. En de vrouwen dan? Leren die vooral en alleen typen op een computer? Dat gaat iets te ver, maar volgens het onderzoek is het al vanaf vroege leeftijd duidelijk: meisjes zien een computer niet als iets waar je lol aan kan beleven. Geen lol?! Geen grotere triomf dan het compleet wegspelen van je mannelijke tegenstander. 'Laatst speelde ik een heel moeilijk spel binnen drie keer uit. Dat was drie andere jongens nog niet gelukt. Vonden ze niet zo grappig. Bovendien: laat mij racen, en ik win. Tja, en dan is het mannelijk egootje gekwetst', zegt Nienke met gevoel voor understatement.

Stomverbaasd waren ook de jongens die deelnamen aan het game-onderzoek van Wendy Dingjans. Wendy, afgestudeerd in Media en Digitale Cultuur: 'In eerste instantie deed ik me voor als een jongen op internet. Toen uitkwam dat ik dat helemaal niet ben, stonden ze echt versteld. 'Een meisje dat games onderzoekt?' Ook Zuraida Buter, addicted vanaf het eerste uur en in het bezit van minimaal honderdzeventig spellen, ('je kunt beter vragen 'wat speel je niet') merkt de verbaasde blikken op wanneer ze op jacht is naar nieuwe spellen. 'Het kan best zijn dat ik het me inbeeldt, maar ik voel dat ze me bekijken. Zo van; die koopt zeker een game voor d'r broertje of zo. Hetzelfde merkte ik een aantal jaren geleden op gamebeurzen.'

Naast de pr-postjes, krijgen vrouwen ook eindelijk de ruimte om zich met de creatieve kant van gamen bezig te houden. Was dat tot voor kort ook het domein van mannen (die daarmee vooral andere mannen pleasden), ook vrouwen zijn meer dan goed in staat om games te ontwerpen. Dat dat echt niet hoeft te resulteren in softe, door roze knuffelbeestjes gedomineerde spellen, blijkt ook uit het grote succes van een game als The Sims. Bij Maxis, de makers van de game, is één op de drie werknemers vrouw. Laat het toeval zijn, maar vijftig procent van de spelers van The Sims, is vrouw.

HAKKEN EN KNALLEN

Spelen ladygamers dan echt andere spellen dan hun mannelijke rivalen? Volgens de digi dames valt dat reuze mee. Alleen het echte afslachten en bloedvergieten, dat hoeft niet zo nodig. Nienke: 'Ik speel ze wel hoor, maar echt verslaafd ben ik er niet aan.' Oorlogen voeren, hakken en knallen; ook Zuraida stort zich liever op iets anders. Maar of dat nu echt typisch iets voor meisjes is? 'Het heeft helemaal geen zin om in termen van 'typische mannen -of vrouwenspellen' of interessen te spreken. Dat wordt ons gewoon opgelegd door de maatschappij. Het is gewoon een truc van gameproducenten: het levert natuurlijk een enorme marktvergroting op wanneer ze games speciaal aanbevelen voor 'meisjes'. Dat er steeds meer aan vrouwen wordt gedacht bij het samenstellen van games, heeft volgens haar dan ook meer met geld te maken, dan met emancipatie. 'Die discussie over meisjes en gamen is geconstrueerd en gaat echt helemaal nergens over. Praat liever over mensen die wel of niet gamen, maar hang die tegenstelling niet alleen op aan mannelijke of vrouwelijke voorkeuren. Bij bordspellen of films is die lijn voor mannen of vrouwen toch ook minder strikt.'

De studente Nieuwe Media en Digitale Cultuur leerde de gamecultuur zelf wel via haar broertje kennen. 'Hij initieerde het en ik volgde. Misschien is het inderdaad makkelijker voor meisjes als ze er via een vader of broer kennis mee maken. Mocht ik later een dochter krijgen, dan is dat toch echt het eerste dat ik haar cadeau zou doen. Ik krijg gewoon iedereen aan het gamen. Of het nu om jongens of meiden gaat. Zelfs mijn buurmeisje van drie geef ik binnenkort een V2 cadeau.'

En de mannen? Misschien moeten die eens ophouden met het in je nek staan hijgen en over je schouder meekijken. Opmerkingen maken over je gamegedrag en ' jou wel eens even vertellen hoe je die controller moet vasthouden'. En, heren maak vooral niet de opmerking: 'dat kan jij toch niet, zal ik het even voordoen.' Eigenlijk is het gewoon allemaal jullie schuld.